Tóm tắt bệnh Viêm xoang

Các tên gọi khác của bệnh này:

  • Acute sinusitis

Viêm xoang là tình trạng viêm hoặc nhiễm trùng xoang mũi. Viêm xoang thường gặp là viêm xoang hàm trên (dưới mắt) và xoang sàng (giữa hai mắt). Bệnh viêm xoang là một trong những căn bệnh mãn tính phổ biến và rất dễ phát sinh bệnh đặc biệt là trong điều kiện môi trường sinh hoạt hiện nay.

Triệu chứng

Đau ở mặt, ho, mệt mỏi, sốt, nhức đầu, đau sau mắt, đau răng, đau mặt, nghẹt mũi và chảy nước, đau họng, chảy nước mũi trước hoặc sau.

Chẩn đoán

  • Hỏi bệnh sử và khám thực thể.

  • Trong một vài trường hợp có thể cần chụp cắt lớp vi tính CT Scan hoặc chụp cộng hưởng từ MRI.

  • Nuôi cấy dịch phẩm từ mũi có thể cần thiết để xác định chẩn đoán.

Điều trị

  • Viêm xoang dị ứng được điều trị bằng thuốc kháng Histamin, thuốc xịt mũi, thuốc thông mũi hoặc mũi chích ngừa dị ứng.

  • Nhiễm trùng xoang gây ra bởi virus không cần dùng kháng sinh nhưng được điều trị bằng: Acetaminophen (Tylenol), thuốc chống viêm không Steroid/NSAIDs (Ibuprofen/Motrin hoặc Advil, Naproxen/Naprosyn) và thuốc thông mũi. Viêm xoang do vi khuẩn sẽ được điều trị bằng thuốc kháng sinh bao gồm: Amoxicillin (Amoxil), Cefaclor (Ceclor), Levofloxacin (Levaquin), Loracarbef (Lorabid), Clarithromycin (Biaxin), Azithromycin (Zithromax), hoặc Sulfamethoxazole/Trimethoprim (Bactrim, Septra).

Tổng quan bệnh Viêm xoang

Hộp sọ của người chứa 4 cặp khoang rỗng chứa khí được gọi là các xoang, chúng thông nối với khoảng không nằm giữa 2 lỗ mũi và thành mũi. Xoang giúp bảo vệ hộp sọ, giảm trọng lượng hộp sọ và cho phép âm thanh cộng hưởng bên trong chúng. Có 4 cặp xoang chính bao gồm:

  • Xoang trán (nằm ở trán)

  • Xoang hàm (nằm phía sau xương gò má)

  • Xoang sàng (giữa 2 mắt)

  • Xoang bướm (phía sau 2 mắt)

Bề mặt các xoang được bao phủ bởi một lớp màng nhầy và các tế bào có lông nhỏ ở bề mặt (lông chuyển). Các lông này giúp bắt giữ vi khuẩn và những chất ô nhiễm bên ngoài khi chúng xâm nhập vào mũi. Các xoang chứa những tác nhân phòng vệ chống lại sự xâm nhập của virus và vi khuẩn lạ. Nếu cơ chế phòng vệ bình thường này bị hủy hoại, các vi khuẩn nằm bên trong hốc mũi có thể đi vào xoang, khi đó các vi khuẩn này sẽ bám vào những tế bào niêm mạc và gây ra viêm xoang.

Viêm xoang là tình trạng viêm của xoang và mũi. Viêm xoang có thể gây đau đầu hoặc đau ở mắt, mũi, vùng má hoặc một bên đầu. Bệnh nhân viêm xoang cũng có thể ho, sốt, thở hôi, nghẹt mũi kèm với nước mũi đặc.

Viêm xoang được chia làm 2 loại: cấp tính (xuất hiện đột ngột) và mãn tính (kéo dài, là loại thường gặp nhất).

  • Viêm xoang cấp thường kéo dài dưới 8 tuần hoặc xuất hiện ít hơn 3 lần/năm và mỗi lần ít hơn 10 ngày. Thường có thể điều trị hiệu quả viêm xoang cấp bằng cách uống thuốc. Điều trị hiệu quả là khi giải quyết được các thương tổn ở lớp niêm mạc xoang và các xương xung quanh thuộc hộp sọ.
  • Viêm xoang mãn tính kéo dài hơn 8 tuần và xuất hiện nhiều hơn 4 lần/năm với triệu chứng thường kéo dài hơn 20 ngày mỗi lần.

Điều trị bệnh

Mục tiêu điều trị viêm xoang là giảm phù nề hoặc giảm viêm ở mũi và xoang, giới hạn nhiễm trùng, tăng dẫn lưu xoang và giữ cho các xoang được thông.

1. Thuốc

  • Giảm viêm: Các tế bào máu và những tế bào ở niêm mạc xoang lúc bình thường có thể chiến đấu chống lại những tác nhân lạ xâm nhập. Tuy nhiên, khi lượng virus và vi khuẩn quá nhiều kèm với việc hệ miễn dịch bị quá tải hoặc quá mẫn với dị nguyên thì sẽ dẫn đến viêm xoang. Với biện pháp điều trị thích hợp, các nhiễm trùng ngắn hạn có thể được điều trị hiệu quả. Do những tác nhân lạ kích thích tạo ra nhiều phản ứng khác nhau nên cũng có nhiều cách điều trị khác nhau.

    • Thuốc thông mũi có thể giúp làm giảm bít tắc đường thở và đóng vai trò quan trọng trong bước đầu điều trị để làm giảm triệu chứng.

      • Thuốc xịt mũi không cần kê đơn Pseudophedrine (Afrin), Phenylephrine (Neo-Synephrine), Naphazoline (Naphcon), Chlorzoxazone (Forte) cho tác dụng nhanh nhất trong vòng 1 - 3 phút. Những thuốc này không nên dùng quá 3 ngày vì chúng sẽ trở nên ít hiệu quả hơn và cần phải dùng một lượng lớn hơn để cho hiệu quả tương tự.

        Có thể hạn chế hiện tượng nhờn thuốc bằng cách đổi sang dùng lỗ mũi bên còn lại và giảm tần số dùng thuốc xuống. Một số người sử dụng thuốc xịt mũi một cách quá mức và trở nên phụ thuộc vào thuốc để có thể thở được bình thường. Cần có chương trình "cai nghiện" bao gồm sử dụng thuốc uống, thuốc xịt mũi Steroid, nước mũi, Corticoid hệ thống hoặc kết hợp những thứ trên.
      • Thuốc thông mũi đường uống (dạng viên hoặc lỏng) chứa những hoạt chất giả Ephedrine hoặc Phenylephrine. Hầu hết các hiệu thuốc có bán nhiều dạng thuốc thông mũi và tất cả đều cho những kết quả tương tự. Thuốc chính hãng đắt tiền hơn nhưng mức độ phóng thích chậm hơn, do đó có thể dùng với tần số thưa hơn.

        Thuốc dạng Generic thì rẻ hơn và cần phải uống 4 - 6 giờ/lần, cho tác dụng chậm hơn thuốc dạng xịt. Thường thì thuốc thông mũi đường uống đạt được hiệu quả trong vòng 30 - 60 phút. Cũng giống như thuốc dạng xịt, thuốc thông mũi đường uống có thể trở nên kém hiệu quả hơn nếu dùng lâu dài. Hiện tượng nhờn thuốc có xảy ra nhưng không nhiều bằng thuốc dạng xịt. Những thuốc có chứa chất giả Ephedrine hiện nay không còn được bày ra trước cửa quầy thuốc nữa nhưng bạn vẫn có thể mua chúng mà không cần đơn bác sĩ.

Cả thuốc dùng cho đường uống và đường xịt đều có tác dụng phụ, bao gồm những kích thích toàn thể gây tăng nhịp tim và huyết áp, mất ngủ, căng thẳng thần kinh, lo âu, run giật, khô miệng, nhìn mờ và nhức đầu. Chúng cũng có thể gây bí tiểu. Do đó những người trước đây đã từng bị bệnh tim mạch, tăng huyết áp, lo âu, hoặc bệnh lý đường niệu (đặc biệt là bệnh lý ở tuyến tiền liệt) nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc. Ngoài ra, phối hợp thuốc thông mũi với những loại thuốc khác có tác dụng phụ tương tự có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm.

  • Giới hạn nhiễm trùng: Mục tiêu chính của điều trị là quét sạch vi trùng ra khỏi xoang bằng kháng sinh giúp ngăn ngừa biến chứng, làm giảm triệu chứng và giảm nguy cơ bị viêm xoang mãn tính.

    • Trong những trường hợp viêm xoang cấp tính và chưa có biến chứng, có thể dùng Penicillin tổng hợp như Amoxicillin (Amoxil, Polymox, hoặc Trimox). Loại kháng sinh này cho hiệu quả tốt đối với những vi khuẩn thông thường và tương đối rẻ. Tác dụng phụ thường gặp của Amoxicillin bao gồm phản ứng dị ứng (sưng họng, phát ban) và khó chịu ở dạ dày.

    • Những người dị ứng với Penicillin có thể dùng kháng sinh có chứa sulfur có tên là Trimethoprim/Sulfamethoxazole hoặc TMP/SMX (như Bactrim, Cotrim, hoặc Septra). Loại thuốc này không được dùng với những người dị ứng với sulfur.

    • Những người đã được điều trị viêm xoang cấp vài lần hoặc những người bị viêm xoang mãn có thể đề kháng với Amoxicillin và TMP/SMX. Những loại Penicillin tổng hợp mới và Cephalosporin như Augmentin, Cefuroxime (Ceftin) và Loracarbef (Lorabid) có thể tiêu diệt hầu hết những vi khuẩn kháng thuốc gây viêm xoang.

    • Dùng quá mức những kháng sinh thuộc phổ vi khuẩn này có thể dẫn đến việc tạo ra những vi khuẩn đề kháng với những loại kháng sinh có hiệu lực nhất đang được dùng hiện thời. Do đó, những kháng sinh đơn giản như Amoxicillin nên được dùng đầu tiên trong vòng 14 - 21 ngày. Quy luật cơ bản là dùng kháng sinh cho đến khi triệu chứng biến mất rồi tiếp tục dùng trong 1 tuần sau đó.

  • Tăng dẫn lưu: Những loại thuốc dùng tại nhà có khả năng làm thông và ẩm các xoang, nhờ đó có thể tăng sự dẫn lưu.

    • Nếu những dị nguyên từ môi trường là tác nhân gây viêm xoang, có thể cho kháng Histamin để giảm phù nề niêm mạc xoang. Các dị nguyên kích thích các bạch cầu trong máu và mô phóng thích Histamin vào máu làm cho dịch len ra khỏi mạch máu, đi vào mô của hốc mũi gây nghẹt mũi.

    • Một số loại kháng Histamin thông dụng có tác dụng an thần hiện nay không còn được khuyên dùng nữa vì chúng có khuynh hướng làm khô và tăng độ đặc của đờm, làm cho quá trình dẫn lưu khó khăn hơn.

    • Những thuốc kháng Histamin không có tác dụng an thần như Fexofenadine (Allegra), Loratadine (Claritin), hoặc Desloratadine (Clarinex) không làm khô niêm mạc. Nếu bị nghẹt mũi nặng có thể cho thêm thuốc thông mũi như Allegra-D hoặc Claritin-D.

  • Giữ thông xoang: Để điều trị viêm xoang cấp, có thể cần dùng 1 hay nhiều loại thuốc. Đối với viêm xoang cấp tái hồi hoặc viêm xoang mãn tính, có thể thêm thuốc Corticoid xịt mũi để làm giảm triệu chứng. Những thuốc thường được các bác sĩ kê đơn là Beclomethasone (Beconase), Fluticasone (Flonase), Triamcinolone (Nasacort), Flunisolide (Nasalide), và Vancenase. Corticoid là chất ức chế quá trình viêm. Corticoid xịt mũi tác động trực tiếp lên lớp niêm mạc ở hốc mũi và xoang và tác dụng rất ít lên phần còn lại của cơ thể khi được dùng với liều cho phép. Cũng như những loại thuốc khác, Corticoid xịt mũi cũng có nhiều dạng. Một số dạng dễ dung nạp hơn những dạng còn lại. Muốn sử dụng thuốc bạn cần phải có đơn bác sĩ. Những loại thuốc này không làm giảm triệu chứng ngay lập tức như thuốc thông mũi nhưng một khi đã đạt được liều điều trị thì triệu chứng thường được cải thiện và có thể không cần phải sử dụng thuốc thông mũi nữa. Trong những tháng mà các yếu tố dị nguyên từ môi trường xuất hiện nhiều, sử dụng Corticoid xịt mũi sớm có thể giúp ngăn ngừa viêm xoang, giữ cho các xoang được thông và dẫn lưu tốt.

2. Phẫu thuật

Một số bệnh nhân bị viêm xoang mãn không đáp ứng với điều trị nội khoa bằng kháng sinh và các loại thuốc làm giảm triệu chứng. Những người này khi có CT Scan thể hiện tình trạng viêm xoang cũng như bất kỳ biến chứng nào của viêm xoang đều có thể điều trị được bằng phẫu thuật.

Phẫu thuật xoang bằng cách dùng một ống soi mũi xoang bằng sợi quang học được dùng trong chẩn đoán. Mục tiêu điều trị là loại bỏ lớp niêm mạc gây tắc nghẽn, làm thông mũi xoang và hỗ trợ dẫn lưu trong các xoang.

Trong khi phẫu thuật, các bác sĩ cũng có thể cắt bỏ các polyp, chỉnh hình lại vách ngăn mũi bị vẹo để làm tăng thông khí. Có thể phải dùng Corticoid xịt mũi lâu dài và kháng sinh thường kỳ. 

Những người bị viêm xoang tiếp diễn cần được khám kỹ hơn. Có thể bệnh nhân sẽ được cấy vi khuẩn khi đi khám định kỳ hoặc trong lúc mổ nội soi để tìm ra chủng vi trùng kỵ khí gây viêm xoang và cần phải điều trị kháng sinh theo đúng phổ kháng khuẩn hoặc cũng có thể tìm ra nấm và cần phải điều trị bằng thuốc kháng nấm.

Các câu hỏi liên quan bệnh Viêm xoang

  • tôi bị viên soang

    tôi bị viên soang . bị quá trời luôn. ko sống nổi xin hỏi bs cách điều trị

  • Con trai 2 tuổi của em chọc bông ngoáy tai gây chảy máu.

    Chào bác sĩ! Con trai 2 tuổi của em chọc bông ngoáy tai gây chảy máu. Đêm ngủ cháu ấm ứ khó chịu, thức giấc nhiều lần. Con em có sao không bác sĩ? Con em còn bị khản giọng 2 tháng nay. Mọi người nói cháu nói nhiều, la hét lớn nên thế. Vậy có đáng lo không bác sĩ? Mong bác sĩ giải đáp giúp. Em cảm ơn!

  • Khó nuốt nước bọt , khó ợ hơi và nghẹn tức ở vùng ngực và xương ức như vậy bị bệnh gì ạ

    Bác sĩ ơi, e có cảm giác khó nuốt nước bọt ,mỗi lần nuốt nước bọt khí không thoát được nên tạo ra tiếng kêu ở họng ,khó ợ hơi,hơi không thoát được ra ngoài nghẹn tức vùng ngực và vùng xương ức . Em có đi nội soi tai mũi họng nhưng kết quả không có vấn đề gì. Bác sĩ cho em hỏi em bị như vậy là bệnh gì và cần vào khoa gì để thăm khám bệnh.

  • Con trai 2 tuổi của em chọc bông ngoáy tai gây chảy máu.

    Chào bác sĩ! Con trai 2 tuổi của em chọc bông ngoáy tai gây chảy máu. Đêm ngủ cháu ấm ứ khó chịu, thức giấc nhiều lần. Con em có sao không bác sĩ? Con em còn bị khản giọng 2 tháng nay. Mọi người nói cháu nói nhiều, la hét lớn nên thế. Vậy có đáng lo không bác sĩ? Mong bác sĩ giải đáp giúp. Em cảm ơn!

  • Hạch ở cổ bên phải

    Thưa bác sĩ, em năm nay 29 tuổi, em bị nổi hạch ở cổ cách đây chừng 8 tháng, em đi siêu âm vùng cổ tại bệnh viện ĐH Y Dược TPHCM thì kết quả là nhiều hạch có 1 hạch nổi ở cổ bên phải ghi kích thước 6x16, sau đó em qua bệnh viện bình dân làm hút dịch ở hạch kích thước 6x16 (dùng kim tiêm để hút) thì kết quả là viêm hạch mạn tính. Bác sĩ cho uống thuốc 1 tuần nhưng sau khi uống hết, hạch vẫn như vậy, không biết có phải thời tiết không nhưng em có cảm giác viêm họng, đôi khi ho, hắt xì. Xin bác sĩ cho em ý kiến. Cảm ơn bác sĩ và bacsiviet nhiều.

  • Bé bị ho và sốt

    Bé của tôi được 6 tháng tuổi , bé ho khoảng 2-3 ngày (lâu lâu mới ho 1 lần)nhưng khi đi khám Bác Sĩ bảo bị Viêm phế Quản rôi cho thuốc về uống (trong đó có 1 chai thuốc ho siro) nhưng mà bé uống 1 lần hay bị ói nên tôi chia nhỏ ra làm nhiều lần. Bé cũng bị nóng (nhưng mà không nhiều lắm. Bs có cho thuốc hạ sốt) Nhưng tôi vẫn cảm thấy không yên tâm lắm, khi nào biết bé đã hoàn toàn hết bệnh và có cần đi tái khám không. Uống thuốc siro đến khi nào trẻ hoàn toàn hết bệnh hay cần mua thêm thuốc ?

  • Tôi thi thoảng thấy khô họng, miệng?

    Thưa bác sì; tôi năm nay 58 tuổi, thời gian khoảng hơn tháng nay tôi thi thoảng thấy khô họng, miệng; nhiều khi khô miệng nói cũng cảm thấy khó, tôi bị viêm họng mãn tính.Tôi muốn hỏi bác sĩ tôi mắc bệnh gì? đi khám và điều trị ở đâu là tốt nhất. Cảm ơn bác sĩ.

  • Hơi thở em rất hôi xin hỏi BS là em bị gì ak?

    Chào bác sĩ em năm nay 34 tuổi em bị viêm xoang mãn tính chữa nhiều nơi không khỏi, em có lên bệnh viện Bạch Mai khoa khám bệnh theo yêu cầu khám và bác sĩ nội soi kết luận em bị viêm xoang sàng uống thuốc và nhỏ mũi điều trị theo đơn thuốc bác sĩ kê nhưng vẫn không đỡ, nhất là vào mùa đông thì hay bị nghẹt mũi, hơi thở hôi sổ mũi có mủ xanh, nhưng sang mùa hè thì hết triệu chứng hắt hơi, sổ mũi mủ xanh nêu trên. Nhưng mà hơi thở lúc nào cũng hôi mặc dù em đánh răng rất kỹ ngày hai lần sáng, tối. Buổi sáng ngủ dậy trong miệng có nước miếng mùi hôi và quanh các kẽ chân răng có dịch hơi nhày mùi hôi.Em bị hôi miệng như thế là vì bệnh gì ạ, Xin bác sĩ tư vấn cho em và cho em lời khuyên nên đi khám và điều trị tai mũi họng ở đâu tốt nhất ạ, em xin chân thành cảm ơn bác!

  • Ngứa ở cổ họng phải tằng hắng là bị gì?

    Thưa Bác sỹ, tôi năm nay 33t thường xuyên bị ngứa ngứa ở cổ họng (phải tằng hắng) nếu tằng hắng được là làm hoài là bị gì và phải làm sao thưa Bác Sỹ,cách điều trị như thế nào?

  • Thời tiết thất thường và bị ho xin bs cho lời khuyên ah?

    Con gái tôi 5 tháng tuổi. Mùa này, thời tiết khá thất thường, ban ngày thì nóng, chiều xuống thì lạnh. Cháu hay ra mồ hôi ở trên đầu, nhiều nhất là hai bên thái dương, tôi cởi bớt áo cho cháu nhưng sau đó cháu lại ho. Xin bác sĩ cho tôi lời khuyên.

  • E bị hụt hơi,đuối sức khi nói đã 1 năm rồi ạ,mong bs tư vấn cho e.e xin cảm ơn ak.

    Cho e hỏi triệu chứng của bệnh nói hụt hơi,đuối sức,mất tiếng,nói ko nổi la bênh ji ạ.e đa khám nhiêu nơi ma ko ra bệnh,bs có thể tư vấn cho e ko ak.E bị hơn 1năm rồi,cũng uống nhiều thuốc và khám nhiều nơj.xet nghiệm,noi soi xq các kiểu,e vẫn ko nói dc như bình thường va ko còn tự tin khi nói.mong bs tư vấn cho e ak.E cảm ơn ak

  • Viêm họng và đau nhức vùng miệng

    Em bị viêm họng từ tháng 1/2019 đến nay không hết. Em đã đi khám 3 lần ở bv đại học y dược và bv tai mũi họng tphcm, bs khám nói em bị viêm mũi nên nước mũi chảy xuống họng gây viêm họng, bs không cho nội soi do thấy không cần thiết. Nhưng em thấy vùng miệng với cổ của em thường đau nhức khó chịu. Em soi vô thì thấy gọc cuối răng cùng có nổi đốm hạt màu hơi vàng. Cho em hỏi tình trạng của em là bị gì ạ, có nghiêm trọng không. Em cần đi khám lại không ạ. Cám ơn bác sĩ

  • Bị nổi hạch 3 tuần bên hàm trái có sao không ạ?

    E chào Bác sĩ. Cách nay 3 tuần e có bị nổi hạch. Lúc lặn lúc nổi. E bị vướng cổ họng nhưng không phát hiện. Tính ra thời gian bị vướng cổ họng và nổi hạch là bằng nhau. Cách đây 10 ngày e có đi nôi soi cổ họng thì bị viêm amidan 2 bên rất to. R có uống thuốc nhưng lúc đó hạch lại không nổi giờ thì lại nổi. Hiện e rất lo lăng. Mong Bác sĩ tư vấn giúp e ạ. E cám ơn

  • Có gì vướng ở cổ họng

    Bác sĩ cho em hỏi, em bị gì vướng ở cổ họng, đắng cổ họng, đi khám ở Tai Mũi Họng bác sĩ chẩn đoán viêm họng và trào ngược thực quản, cho thuốc uống 7 ngày ko hết, bác sĩ cho em hỏi triệu chứng này còn bị bệnh gì khác không ạ?

  • Em 41 tuổi. Em bị ù tai và chóng mặt.

    Chào bác sĩ. Em bị huyết áp cao , ù tai , đau đầu và lâng lâng đi đứng không vững cảm giác mất thăng bằng , thái hoá đốt sống cổ và lưng. Em bị bệnh này được 5 năm rồi . Em có đi bv đhyd tp hcm và bv chợ rãy . Uống nhiều thuốc mà không đỡ. Bây giờ em không đi làm được . Mong bác sĩ tư vấn giúp . Em xin cảm ơn.

  • Mỗi lần nói chuyện là cứ ho liên tục nhưng không đỏ không rát cổ họng

    các bác sĩ ơi cho em hỏi em bị viêm họng sau khi đi khám bác sĩ tại mũi họng - bác sĩ nói cổ họng đỏ và ho liên tục , sau khi uống toa thuốc thứ nhất hết đỏ và nuốt nước miếng không rát cổ họng nhưng cổ họng cứ ho liên tục trên 7 lần. Bác sĩ cho toa thứ 2 uống thì cổ họng bớt ho nhiều lần - mà mỗi lần nói chuyện là cứ ho vài. Mong bác sĩ cho biết cách nào hết ho. Em xin cảm ơn ạ ❤️❤️

  • Ngạt mũi đổi bên có sao không ạ

    Bác sĩ ơi, cháu 18t bị ngẹt mũi đổi bên. Nằm bên nào nghẹt bên đó, đôi khi cả 2 mũi thông nhưng cảm giác vẫn dùng sức để thở. Soi đèn vào cháu thấy 1 bên cánh mũi sưng đỏ 1 bên bình thường. Cháu đã uống fexofenadin 180mg và zanimex 250mg trong suốt 10 ngày và vệ sinh mũi bằng nước muối nhưng không khỏi. Xin hỏi cháu bị bệnh gì ạ

  • ho lâu ngày không khỏi

    Bác sĩ ơi,e bị ho lâu ngày không khỏi,thi thoảng mới ngứa họng ho thôi nhưng mà k dứt được.họng thì 1 bên amidan có sỏi.cách đây 1 năm e đi khám nội soi tai mũi họng thì chẩn đoán viêm thanh quản cấp.mũi sáng ra cũng hay có dịch nhưng nội soi không thấy nói gì ạ.hơi bị khàn nên thi thoảng cứ phải hắng