Bệnh chi tiết



Tóm tắt bệnh Rối loạn lo âu

Các tên gọi khác của bệnh này:

  • Rối loạn lo sợ
  • Rối nhiễu lo âu
  • Anxiety Disorder

Là rối loạn đặc trưng bởi sự lo lắng thái quá và căng thẳng thường xuyên mà không có lý do rõ ràng. Những trải nghiệm cảm xúc lo lắng, sợ hãi thái quá này ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động chức năng của cá nhân. Chưa xác định được nguyên nhân chính xác của bệnh nhưng có thể liên quan đến yếu tố di truyền và môi trường.

Triệu chứng

Triệu chứng về cơ thể (hệ bài tiết, hệ tiêu hóa, hệ tuần hoàn):

  • Tim đập nhanh

  • Mệt mỏi

  • Thở gấp

  • Buồn nôn

  • Ói mửa

  • Đau bụng

  • Hoa mắt, chóng mặt

  • Khô miệng

  • Cơ căng cứng

  • Toát mồ hôi

  • Đơ/cóng ngưới

Triệu chứng về nhận thức (ý nghĩ, sự chú ý)

  • Ý nghĩ sợ hãi, đau đớn

  • Ý nghĩ tự trách, phê phán bản thân

  • Ý nghĩ mình thiếu khả năng, kém cỏi

  • Khó tập trung

  • Đầu óc trống rỗng, hay quên

  • Ý nghĩ mình sẽ điên loạn

Triệu chứng hành vi

  • Né tránh

  • Khóc/ la hét

  • Cắn móng tay

  • Giọng run

  • Co rúm người

  • Sát lại gần người mình cảm thấy yên tâm

  • Bồn chồn, không yên

Chẩn đoán

Có nhiều loại rối nhiễu lo âu như: 

  • Rối nhiễu lo sợ chia tách (Seperation Anxiety disorder)
  • Câm có lựa chọn (Selective mutism)

  • Rối nhiễu lo sợ xã hội/ám sợ xã hội (Social Anxiety disorder/social phobia)

  • Rối nhiễu hoảng sợ (Panic disorder)

  • Sợ đám đông (Agoraphobia)

  • Rối nhiễu lo sợ lan tỏa (Generalized Anxiety disorder

Tùy từng loại sẽ có những tiêu chí chẩn đoản khác nhau.

Điều trị

Điều trị phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng. Điều trị có thể bao gồm: thuốc chống trầm cảm SSRI, sử dụng benzodiazepine (diazepam / Valium, lorazepam / Ativan) trong thời gian ngắn, tư vấn tâm lý và / hoặc liệu pháp nhận thức hành vi.

Tổng quan bệnh Rối loạn lo âu

Lo âu là một phản ứng cảm xúc tự nhiên, có thể coi là tín hiệu báo động, báo cho bản thân biết rằng sẽ có sự đe dọa từ bên ngoài (những khó khăn, thử thách, đe dọa của tự nhiên hoặc xã hội) hoặc bên trong cơ thể, từ đó giúp ta tìm ra được các giải pháp phù hợp để tồn tại và phát triển.

Không những thế, lo âu còn là một trạng thái căng thẳng, lan tỏa và thường là cảm giác sợ hãi hết sức mơ hồ, khó chịu và thường kèm theo nhiều triệu chứng về cơ thể như: vã mồ hôi, tim đập nhanh, cảm giác nghẹt thở, run chân tay.

Nỗi sợ hãi mơ hồ, không rõ ràng, vô lý đeo đuổi bạn ngay cả khi sự kiện gây lo âu đã kết thúc từ lâu. Khi bạn không còn làm việc và sinh hoạt như người bình thường, cũng là lúc chứng lo âu của bạn đã trở thành bệnh lý, cần được bác sĩ chuyên khoa tâm thần giúp đỡ.

Điều trị bệnh

Thuốc điều trị lo âu

  • Nhóm benzodiazepin (BZD)

    • Alprazolam: giúp cơ thể ít nhạy cảm với sự kích thích dài hạn nên giảm lo âu, giãn cơ, chống co giật. Dùng trong thể vừa và nặng, thể liên quan đến trầm cảm. Hiệu lực khởi phát sớm do đạt nồng độ đỉnh chỉ sau 1-2 giờ dùng.

    • Bromazepam: làm tăng hoạt động ức chế của týp 2-3-5 GABA(a) song không ảnh hưởng đến các dẫn truyền thần kinh khác. Chất chuyển hóa không có hoạt tính. Chỉ dùng giải lo âu sợ hãi, khi dùng liều cao mới có tính an thần, giãn cơ.

    • Clorazepate: có tính năng giải lo âu, an thần, giãn cơ, chống co giật, dùng giải lo âu sợ hãi. Trong thực tế thuốc được dùng chính trong rối loạn tâm thần, chống co thắt cơ, hội chứng cai nghiện (kể cả cai rượu).

    • Chlordiazepoxid: làm giảm lo âu, an thần, gây ngủ; chặn kênh canxi, ức chế sự hấp thụ canxi vào cơ, giúp thư giãn cơ, chống co giật. Dùng giải lo âu sợ hãi khi thần kinh bị kích thích quá mức, xúc cảm mạnh; trong rối loạn thần kinh thực vật kèm rối loạn dạ dày ruột.

    • Diazepam, lorazepam: tác động ưu tiên trên GABA(a) typ-1 (chịu trách nhiệm về ngủ), dùng trị chứng mất ngủ song cũng có tác dụng cả trên týp 2-3-5 GABA(a) nên có thể dùng giải lo âu sợ hãi với liều thấp nhưng không tốt bằng các thuốc chỉ tác dụng ưu tiên trên týp 2-3-5 GABA(a) nói trên.

Tuy nhiên, các thuốc nhóm này có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn như:

    • Gây lệ thuộc thuốc: khi ngừng dùng BZD thì bị phản ứng ngược là lo âu sợ hãi, không ngủ được, nói sảng, run rẩy, mất trí, ảo giác, rối loạn tâm lý, ác mộng. Nếu dùng liều cao kéo dài mà ngừng đột ngột sẽ bị "phản ứng nghịch thường" nặng hơn như kích thích, khó chịu, co giật, kích động, giận dữ, mất nhân cách, bạo lực.

    • Gây lạm dụng: BZD gây ra hội chứng say, ảo giác, tăng động, mất buồn ngủ, tăng giao tiếp (nói nhiều) giống như ecstasy nên bị lạm dụng như một chất ma túy.

    • Gây các tác dụng phụ khác: với người bình thường BZD chỉ gây ảnh hưởng nhẹ trên hô hấp, tim mạch nhưng với người vốn suy giảm hô hấp (bệnh hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) BZD sẽ gây khó thở, thở quá chậm, suy hô hấp nặng thêm, nếu liều quá cao sẽ bị suy hô hấp ở hành tủy, ngừng thở, tử vong; với người vốn bị giảm thể tích máu, suy tim sung huyết, có tổn thương ở tim mạch thì ngay khi dùng liều điều trị, BZD vẫn có thể gây hạ huyết áp, trụy tim mạch.

    • BZD gây khuyết tật thai (sứt môi, hở hàm ếch), gây cho trẻ mới sinh hội chứng 'lệ thuộc thuốc' suy hô hấp; thuốc tiết qua sữa, có thể gây ngộ độc cho trẻ bú khi mẹ dùng thuốc. Thuốc chuyển hóa, thải trừ chậm ở người già, người suy gan thận, riêng người già còn dễ nhạy cảm với thuốc, dễ bị hạ huyết áp, trụy mạch, mất thăng bằng, suy giảm trí nhớ, nhận thức, thậm chí lú lẫn, mất tỉnh táo, dễ bị té ngã, gãy xương; cần giảm liều dùng.

  • Nhóm không phải benzodiazepin (NBZD):  Có cơ chế khác nhau, có thứ chưa biết rõ, gồm một số thuốc:

    • Meprobamat: tác dụng lên thụ thể GABA(a), làm gián đoạn thông tin liên lạc trong tế bào thần kinh hình thành nên lưới và dây cột sống, giảm đau, thay đổi nhận thức về đau. Thuốc dùng giải lo âu khi thần kinh bị kích thích quá mức, lo âu khó ngủ hoặc mất ngủ, có khi còn dùng trong loạn thần nhẹ.

    • Busproin: cũng là thuốc dùng trong giải lo âu, chống trầm cảm. Hiệu lực khởi phát chậm, có thể mất vài tuần mới có hiệu quả trong khi BZD chỉ mất vài giờ. Bước đầu nên điều trị kết hợp với BZD để có hiệu lực sớm, sau đó sẽ bớt dần BZD, tăng dần busproin.

    • Trimetozin: có tính hướng thần nhẹ, không gây thư giãn cơ, không làm biến đổi các phản xạ, do đó không ảnh hưởng đến hoạt động tâm thần, trí óc, các giác quan. Được dùng giải lo âu khi cảm xúc quá mức, thần kinh căng thẳng, rối loạn cư xử, kém thích nghi với môi trường; còn dùng trong rối loạn chức năng, loạn trương lực thần kinh thực vật lệ thuộc thuốc, ít độc hơn nhóm BZD.

Tuy cùng là thuốc giải lo âu sợ hãi nhưng mỗi nhóm, mỗi biệt dược có một số điểm riêng. Cần khám chuyên khoa để được chỉ định đúng thuốc. Không nên tự ý sử dụng tùy tiện.

Tâm lý trị liệu

Còn được gọi là liệu pháp nói chuyện và tư vấn tâm lý, tâm lý trị liệu liên quan đến thay đổi hành vi làm việc căng thẳng trong cuộc sống và thay đổi mối quan tâm. Đây có thể là một phương pháp điều trị rất hiệu quả đối với lo âu.

Liệu pháp nhận thức hành vi là một trong những loại phổ biến nhất của tâm lý trị liệu cho chứng rối loạn lo âu. Nói chung là điều trị ngắn hạn, liệu pháp nhận thức hành vi tập trung vào việc dạy những kỹ năng cụ thể để xác định những suy nghĩ và hành vi tiêu cực, thay thế chúng bằng những hành vi tích cực.

Ngay cả khi một tình huống không mong muốn không thay đổi, có thể làm giảm căng thẳng và giành quyền kiểm soát nhiều hơn đối với cuộc sống bằng cách thay đổi cách phản ứng.

Các câu hỏi liên quan bệnh Rối loạn lo âu

  • Con tôi chậm phát triển ngôn ngữ hay tự kỷ?

    Thưa Bác sĩ! Con tôi còn 4 tháng nữa tròn 4 tuổi. Đến nay cháu vẫn chưa nói được một câu hoàn chỉnh. Cháu phải sử dụng 2 đến 3 cụm từ mới thành một câu. Cháu ăn, ngủ, chơi bình thường nhưng cháu hay xem tivi (bố mẹ cháu hay cho cháu xem để tiện làm việc nay đã ít cho xem). Cháu có thể tự chào bố mẹ khi đi học về hoặc khi bố mẹ đi làm về. Cháu gần gũi bố mẹ và rất tình cảm, cháu biết gọi bố mẹ để đòi 1 cái gì đó và chỉ vào vị trí cần lấy. Cháu biết đòi đi chơi, xang hàng xóm chơi bình thường. Trí tưởng tượng của cháu cũng khá tốt, VD: cầm một sợi dây có thể nghĩ ra con rồng hay con rắn, hai cái que đặt ngang lên nhau thì là cái máy bay. Cháu cũng có hành động diễn tả, VD: 2 tay đấm vào ngực là con khỉ đột, hai tay đưa ngang má và khom lưng kêu wam wam là con khủng long... Khi mẹ chỉ vào con vật hỏi thì cháu biết trả lời. Đến giờ hỏi cháu tên gì, bố tên gì, mẹ tên gì, nhà ở đâu cháu cũng đã trả lời được. Nhưng khi hỏi nhiều câu hỏi khác nhau thì cháu không trả lời, bố mẹ ít nhận được câu trả lời của cháu. VD: con ăn cơm không chỉ trả lời không ăn đâu khi không muốn ăn Vậy con tôi bị tự kỷ hay chậm phát triển ngôn ngữ ạ?

  • Chóng mặt ù tai nặng đầu choáng váng

    Thưa bác sĩ, cháu năm nay 28 tuổi, hiện tại cháu đang bị những triệu chứng sau: 1. Ù tai trái, ù bên trong óc 2. Đầu lâng lâng, chếnh choáng, cứng gáy, đau nửa đầu sau gáy trở lên, nặng đầu 3. Người đu đưa, mất thăng bằng, ngồi yên ko vững, cứ đưa đi đưa lại, lúc nằm trên giường cảm giác bồng bềnh như nằm trên thuyền. 4. Mũi tịt sâu bên trong, vẫn thở bình thường nhưng hít sâu có cảm giác vướng đờm ở tận sâu bên trong khoang mũi, khạc mạnh sẽ ra đờm xuống họng, ko khạc được thì đờm sẽ lờ lờ ở mũi và họng. 5. Cuống lưỡi có nổi mụn 2 bên, ko đau, chỉ vướng khi nuốt. 6. Thi thoảng tim đập nhanh, người rủn ra, tay run, nhưng chỉ một lúc sẽ đỡ. 7. Nóng trong người, gan tay gan chân nóng, bụng nóng, nhất là chỗ mỏ ác, sờ vào da thấy nóng rát. Nếu uống thuốc là bị nhiệt miệng, nổi mụn. 8. Thỉnh thoảng bị mất ngủ, trằn trọc, có hôm trắng đêm. Cách đây 7 tháng, có bầu được 30 tuần thì bị thai chết lưu, cô lên viện sinh thường. Sau đó 1 tháng cháu bắt đầu bị ù tai trái, nhưng ù nhỏ, ko rõ, càng ngày càng ù to hơn, và giờ thì rất to, đêm ù to ko ngủ đc. Qua một đêm thức trắng đêm để làm máy tính, phục vụ bầu cử, sáng hôm sau cháu bị chóng mặt nhẹ và từ đó đến giờ người bị đu đưa, chếnh choáng. Sau đó 2 tháng thì mũi bắt đầu bị nghẹt và khạc ra đờm và bị đến giờ. Cháu cứ uống thuốc trị chóng mặt thì lại nóng nhiệt và nổi mụn, khi nóng người càng đu đưa khó chịu hơn, hôm nào ăn đồ mát người mát mẻ dễ chịu thì đầu cũng đỡ đu đưa. Vậy cháu xin hỏi bác sĩ là bệnh của cháu nguyên nhân là do đâu và hướng điều trị như nào để khỏi bệnh ạ? (Cháu đã đi làm các xét nghiệm máu (kết quả máu bình thường, không thiếu máu), chụp XQ cổ không bị thoái hóa, chụp CT não không bị tổn thương, siêu âm tim: kết quả hở van 2 lá nhẹ (sinh lý). Cháu cảm ơn bác sĩ ạ!

  • Rối loạn giấc ngủ, hay mơ ác mộng phải chữa thế nào?

    Chào bác sĩ! Cháu là nam năm nay 23 tuổi. Khi tối ngủ cháu rất khó vào giấc và đặc biệt cháu thường xuyên mơ ngủ. Cứ ngủ là mơ, chủ yếu là mơ thấy ác mộng. Mỗi lần mơ là cháu đều tỉnh dậy và rơi vào trạng thái hoảng sợ. Một đêm cháu mơ rất nhiều lần. Bác sĩ cho cháu hỏi có phải cháu bị cận giấc ngủ hay không ạ và bệnh này nên chữa trị thế nào? Cảm ơn bác sĩ!

  • Nửa đêm hay thức giấc và nằm mơ thấy ác mộng thì phải làm sao?

    Thưa bác sĩ. Em năm nay 15 tuổi là học sinh trung học, gần đây cứ tầm từ 1 đến 4 giờ sáng em hay bị thức giấc giữa chừng, có đêm còn mơ thấy ác mộng, một hai lần đầu tiên thức giấc là em ngủ lại được, nhưng lần thứ 3 trở lên thì không thể ngủ tiếp, phải thức gần một tiếng mới ngủ lại được, bản tính em khá nhát nên thức dậy giữa đêm như vậy em thấy sợ và suy nghĩ lung tung. Vậy em phải làm thế nào để có giấc ngủ kéo dài suốt đêm mà không phải thức giấc ạ? Cảm ơn bác sĩ!

  • Đau đầu, khó ngủ, hay gặp ác mộng la hét, rụng tóc rất nhiều là bệnh gì?

    Chào bác sĩ! Cháu năm nay 26 tuổi. Khoảng 1 năm nay cháu bị mất ngủ, khi nằm xuống nhắm mắt nhưng đầu óc rất tỉnh thức gần sáng mới ngủ được, đầu thì đau thường xuyên dù ban ngày hay đêm, có khi đau đến toát mồ hôi, tối thường bị giật mình khi mới ngủ, có khi mơ thấy ác mộng phải la hét, khi ngủ dậy rất mệt và khó thở, người không có sức lực. Tóc cháu cũng bị rụng nhiều ngày càng nhiều, cả nắm tóc khi chải đầu (cháu sắp bị hói luôn). Xin bác sĩ có thể cho cháu biết là cháu đang bị bệnh gì và cách chữa khỏi tình trạng lúc này được không ạ? Cảm ơn bác sĩ!

  • Hay gặp ác mộng và khó ngủ

    Chào bác sĩ. Bác sĩ ơi cháu dạo này nằm ngủ hay gặp ác mộng, khó ngủ. Nhờ bác sĩ giải đáp giúp ạ. Cảm ơn bác sĩ.

  • Đau đầu và dây thần kinh ạ

    chào bác si. cháu năm nay 30 tuôi, đã có gia đình rồi ah. cháu bị đau đầu chính xác hơn là đâu dây thần kinh, cơn đâu cứ giât và nhói từng lúc nó cứ giật tít cả mắt ấy ah. Cháu bị đau 3 ngày hôm nay rồi uống thuốc nhưng vẫn không khỏi. Cháu để đi khám nhưng chưa đi được vì cũng lo lo. Mong bác sĩ tư vấn giúp cháu với ah. Nó là bện gì có nguy hiểm không ah

  • Bs ơi bạn e cãi nhau với chồng có đập đầu vào tường trên đầu sưng nhiều cục lắm vậy có ảnh hưởng gì k bs. Bạn ấy sinh con được 3t ạh, và có dấu hiệu của bệnh trầm cảm vậy phải khám ở đâu ạh. Chi phí thì ntn ạh. Còn cái đầu bạn bị u nhiều có ảnh hưởng đến tánh mạng k ạh

  • bé bị thần kinh ngoại biên số 7 bẩm sinh

    chào BS, bé nahf tôi bị thần kinh ngoại biên số 7 bẩm sinh, khi khóc và cười bị miieejnh bị lệnh 1 bên như hình https://prnt.sc/ho89ur xin hỏi bác sĩ cách điều trị Thanks

  • bệnh trí nhớ kém

    chào bác sĩ,em năm nay 36 tuổi,em gần đây bị chứng hay quên,mất tập trung,hay bị quên mặt người mà mình gặp nhiều lần....xin bác sĩ tư vấn dùm,em cám ơn

  • Bị mất ngủ.mệt mỏi kéo dài 7 tháng rồi, có thể em bị bệnh thần kinh không

    Em ₫i nhiều bệnh viện xét nghiệm đầy đủ tổng quát như, (siêu âm bụng tổng quát,siêu âm tim,₫o điện tim,₫o điện não,chụp ct đầu,thủ mau,nước tiểu,nội soi,) tất cả đều bình thường,nhưng không hiểu tại sao cơ thể lúc nào cũng cảm thấy mệt mỏi tay chân không có sức kèm theo đó bi mất ngủ triền miên không thể nào ngủ được thức trắng đêm,cái đầu lúc nào cũng cảm thấy lâng lâng cho hỏi bác sĩ em bị bệnh gì